Hier volgt een deeltje van het interview met Paola Verhaert.
Wat op het scherm futuristisch oogt, is verbonden met heel concrete keuzes over macht, arbeid, toezicht en controle. En daar komt het concept van digitaal kolonialisme om de hoek kijken. Het wijst op een patroon dat velen van ons intuïtief aanvoelen, maar zelden benoemen: dat de technologieën van vandaag vaak oudere vormen van uitbuiting en overheersing herhalen.
Om te begrijpen hoe dat in zijn werk gaat, en waarom het relevant is voor iedereen en niet alleen voor "tech-experts", sprak MO* met Paola Verhaert. Zij doet onderzoek naar de raakpunten tussen sociale rechtvaardigheid en technologie, en heeft een bijzondere aandacht voor digitale rechten, ongelijkheid en de politieke gevolgen van opkomende technologieën.
Verhaert is ook auteur van Technologie is politiek, waarin ze betoogt dat we technologie niet langer als neutraal mogen zien. In plaats daarvan pleit ze ervoor dat sociale rechtvaardigheid het centrale uitgangspunt van onze digitale samenleving moet zijn. Wat volgt, is een uitnodiging om kritischer te kijken naar de technologieën die we dagelijks gebruiken en ons af te vragen welke wereld ze om ons heen vormgeven.
‘Voor mij is het sleutelbegrip machtsongelijkheid. Hoewel ik de term “digitaal kolonialisme” niet expliciet in mijn boek gebruik, zie ik wel hoe de koloniale logica onze samenleving doordringt, en dat geldt uiteraard ook voor de digitale wereld.’
‘Bij digitale technologieën komt die koloniale logica op verschillende manieren naar voren. Economisch zie je een enorme uitbuiting van grondstoffen: zeldzame aardmetalen worden vooral in landen van het Afrikaanse continent en Latijns-Amerika gewonnen om de apparaten te produceren die wij dagelijks gebruiken.’
‘Daarnaast is er ook sprake van arbeidsuitbuiting: in onder andere Kenia en Venezuela verrichten datalabelers vaak onzichtbaar, slecht betaald en emotioneel zwaar werk zodat grote techbedrijven hun systemen kunnen trainen en verbeteren.’
‘Digitaal kolonialisme heeft natuurlijk ook een geopolitieke kant. De huidige spanningen tussen de VS en China draaien deels om wie de digitale toekomst domineert, en ook de EU probeert daarin een rol te spelen.’
‘Maar we mogen ook de culturele dimensie niet vergeten. Mensen hebben moeite om buiten het heersende idee te denken van wat “technologie hoort te zijn”, vooral los van winst en marktlogica. Toch is er zowel wereldwijd als historisch gezien een enorme diversiteit in hoe technologie wordt voorgesteld en geconstrueerd, en welke rol ze kan en moet spelen.’
Bron: MO*
Abdelrahman Alserr - 21 februari 2026